قارچ کش تبوکونازول (راکسیل – فولیکور)

قارچ کش تبوکونازول (Tebuconazole) – راکسیل و فولیکور

قارچ کش تبوکونازول (Tebuconazole) از خانواده‌ی تریازول‌ها (Triazoles) بوده و به‌عنوان یکی از مهم‌ترین ترکیبات سیستمیک با خاصیت حفاظتی، درمانی و نابودکننده شناخته می‌شود. این ماده در بازار با نام‌های تجاری راکسیل (Raxil – FS 6% , DS 2%) و فولیکور (Folicur – EW 25%) عرضه می‌گردد. کاربرد اصلی آن ضدعفونی بذور و در برخی موارد محلول‌پاشی علیه طیف وسیعی از پاتوژن‌های قارچی است. مقاومت بالای این ترکیب در خاک و روی بذر، همراه با پایداری در برابر دماهای بالا، آن را به یکی از گزینه‌های مطمئن در مدیریت بیماری‌های قارچی غلات و سایر محصولات تبدیل کرده است.

ویژگی‌های فیزیکی و شیمیایی:

• فرمولاسیون‌های موجود: پودری ۲%، مایع ۶% (FS)، امولسیون روغن در آب ۲۵% (EW)
• ماده همراه: ۲۵۰ گرم بر لیتر (EW 25%)، ۶۰ گرم بر لیتر (FS 6%)
• نیمه‌عمر (DT50): حدود ۱۲ روز در بافت غلات؛ در خاک‌های زراعی تجزیه بسیار کند (۳ تا ۵ سال بسته به فعالیت بیولوژیکی خاک)
• فشار بخار پایین: تبخیر کم و ماندگاری بالا روی سطح گیاه
• طبقه‌بندی WHO: گروه II (سمی و زیان‌آور) در برخی منابع، و گروه III در برخی فرمولاسیون‌ها
• درجه سمیت (Oral LD₅₀): نر: بیش از ۴۰۰۰ mg/kg – ماده: بیش از ۱۷۰۰ mg/kg

مکانیسم اثر:

تبوکونازول یک قارچ کش سیستمیک از گروه شیمیایی تریازول‌ها است که علاوه بر خاصیت حفاظتی، توان درمانی و نابودکنندگی نیز دارد. این ترکیب پس از مصرف می‌تواند به‌طور کامل به درون بافت گیاه و بذر نفوذ کند و پاتوژن‌های قارچی را از بین ببرد. ویژگی مهم آن حرکت آکروپتالیک از طریق برگ‌هاست؛ به این معنا که پس از جذب از سطح برگ، همراه با جریان شیره گیاهی به سمت بخش‌های جوان‌تر گیاه حرکت کرده و آن‌ها را نیز برای مدت طولانی در برابر آلودگی‌های قارچی مصون نگه می‌دارد.

ماده مؤثر تبوکونازول پس از ورود به گیاه، از طریق شیره گیاهی (Xylem) به تمام نقاط گیاه منتقل می‌شود؛ بنابراین نه‌تنها بذر و ریشه، بلکه ساقه‌ها و برگ‌های تازه رشد کرده نیز تحت حفاظت قرار می‌گیرند. این ویژگی باعث می‌شود که گیاه در کل دوره رشد خود از آلودگی‌های قارچی در امان باشد.

نحوه اثر دقیق این قارچ کش بر پایه‌ی ممانعت از بیوسنتز ارگوسترول در غشای سلولی قارچ‌هاست. ارگوسترول یکی از اجزای حیاتی در ساختار غشای سلولی قارچ‌ها محسوب می‌شود و نبود آن موجب اختلال شدید در متابولیسم و عملکرد سلولی پاتوژن می‌گردد. تبوکونازول با ایجاد اختلال در مسیرهای متابولیکی و جلوگیری از سنتز ترکیبات ضروری، فعالیت قارچ را متوقف کرده و در نهایت منجر به نابودی آن می‌شود.

این قارچ کش سه نوع اثر هم‌زمان دارد:

• پیشگیری‌کننده (Protective): قبل از وقوع آلودگی، مانع نفوذ و رشد قارچ در گیاه می‌شود.
• درمان‌کننده (Curative): پس از بروز علائم بیماری، فعالیت قارچ را مهار کرده و روند بیماری را متوقف می‌کند.
• ریشه‌کن‌کننده (Eradicative): حتی در مراحل پیشرفته آلودگی، توان نابودی کامل عامل بیماری را دارد.

موارد مصرف:

• ضدعفونی بذور (Seed Treatment): کنترل سیاهک‌های غلات (آشکار ، پنهان و هندی) و جلوگیری از آلودگی اولیه بذرها
• محلول‌پاشی (Foliar Spray): کنترل بیماری‌های برگی مانند سفیدک‌های سطحی، زنگ‌ها، اسکلروتیوم، اسکلروتینیا، سپتوریوز و سایر بیماری‌های قارچی غلات و کلزا

سازگاری و اختلاط:

فولیکور (Folicur) با گیاهان سازگاری مناسبی دارد و قابلیت اختلاط با بسیاری از قارچ کش‌ها و حشره‌کش‌ها از جمله: گیاچو (ایمیداکلوپراید WS 70%)، کربوکسین تیرام، تریادیمنول، کاربندازیم، مانب، مانکوزب.

دوره کارنس (Pre-Harvest Interval):

• گندم: ۳۵ روز
• کلزا: ۵۶ روز

اثرات زیست‌محیطی و ایمنی:

• زنبور عسل: خطرناک و مضر
• ماهی‌ها و آبزیان: زیان‌آور؛ باید از آلوده‌سازی آب‌های سطحی و انهار با این ماده یا ظروف آن اجتناب شود.
• حیات وحش: بذرهای ضدعفونی‌شده می‌توانند برای حیات وحش زیان‌آور باشند.

نکات ایمنی قبل و بعد از مصرف:

• ورود افراد بدون لباس ایمنی به محیط سم‌پاشی‌شده تا زمان خشک شدن ممنوع است.
• پس از مصرف، بطری‌های خالی باید با آب شسته، سوراخ شده و با رعایت اصول بهداشتی معدوم گردند.
• خوردن، آشامیدن و کشیدن سیگار در حین سم‌پاشی اکیداً ممنوع است.
• در صورت مسمومیت شدید، مراجعه فوری به پزشک ضروری است.
• این سم پادزهر اختصاصی ندارد؛ در صورت مسمومیت نباید چیزی به فرد خورانده شود.

جمع‌بندی:

قارچ کش تبوکونازول (Tebuconazole) با نام‌های تجاری راکسیل و فولیکور، یکی از مؤثرترین ترکیبات در مدیریت بیماری‌های قارچی غلات و کلزا است. ویژگی‌های بارز آن شامل خاصیت سیستمیک، اثر حفاظتی و درمانی، پایداری بالا در خاک و بذر، و قابلیت اختلاط با سایر سموم می‌باشد. با وجود کارایی بالا، رعایت نکات ایمنی و توجه به اثرات زیست‌محیطی آن بر زنبور عسل، ماهی‌ها و حیات وحش ضروری است. استفاده از این قارچ کش باید تحت نظر متخصصین گیاه‌پزشک انجام گیرد تا ضمن کنترل مؤثر بیماری‌ها، سلامت محیط زیست و محصولات کشاورزی نیز حفظ شود.

عرضه: این محصول توسط فروشگاه کشاورزی فارمر شاپ با قیمت مناسب عرضه می‌گردد و امکان تهیه آسان برای کشاورزان و فعالان حوزه کشاورزی فراهم شده است.