روش تشخیص گندم از جو در مزرعه

روش تشخیص گندم از جو در مزرعه

سخن نگارنده مقاله روش تشخیص گندم از جو در مزرعه

غلات به عنوان یکی از مهمترین، کلیدی ترین و پرکاربردترین منابع غذایی بشر در جهان به حساب می آیند. در بین غلات، دو گیاه گندم و جو به عنوان شاخص‌ترین غلات سردسیری شباهت های زیادی از نظر ریخت شناسی دارند. از این رو شناسایی و تمایز گندم از جو همواره یکی از مهمترین موضوعات دانشجویان محترم رشته مهندسی کشاورزی در دروس زراعت غلات، عملیات کشاورزی و عملیات زراعی به حساب می آید. متأسفانه در این زمینه راهنمای تصویری کاملی برای راهنمایی دانشجویان وجود ندارد و اکثر منابع به صورت جسته و گریخته به تفاوت ظاهری گندم و جو پرداخته اند که کامل نیست. براین اساس برآن شدم که تمامی نشانه های تفاوت جو و گندم را از مرحله جوانه زنی تا برداشت با کمک تصاویر رنگی و قابل فهم به قلم نگارش درآورم. امیدوارم مطالب نگارش شده و بیان روش تشخیص گندم از جو در مزرعه برای دانشجویان، پژوهشگران و اساتید محترم رشته مهندسی کشاورزی مفید باشد.

با احترام دکتر حمید جبّاری

فرق گندم و جو از دیدگاه زراعت غلات

از دیدگاه زراعت غلات، فرق جو و گندم در مزرعه نه‌تنها برای کشاورزان بلکه برای دانشجویان رشته کشاورزی اهمیت زیادی دارد. در این مقاله تلاش شده است فرق گندم و جو از نظر شکل بذر، جوانه زنی ، برگ ، سنبله و رنگ مزرعه به‌صورت مرحله‌ای توضیح داده شود تا تشخیص این دو غله در شرایط مزرعه ساده‌تر گردد.

تفاوتها در شکل ظاهری بذر گندم و جو

• تفاوت ظاهری در شکل بذر گندم و جو:

تفاوت ظاهری دانه گندم و جو کاملاً مشخص می باشد. اصولاً در شرایط بدون تنش و مناسب محیطی، دانه های گندم تپلتر و گردتر از دانه های جو است. همچنین شکل دانه جو بطری شکل و جنین در جو عمیقتر از دانه گندم میباشد (شکل 1 ) .

تفاوتهای موجود در مراحل رشد رویشی گندم و جو

• تفاوت در نحوه جوانه زنی گندم و جو:

جوانه زنی گندم از نوع تک قطبی و جوانه زنی جو دو قطبی است، یعنی جوانه زدن بذر گندم از یک سمت ولی در جو از دو سمت بذر میباشد (شکل2 ) .

شکل -2 تفاوت در جوانه زنی بذور گندم و جو از نظر تک قطبی یا دوقطبی بودن (در جوانه زنی تک قطبی مثل گندم، ریشه چه و ساقه چه از یک نقطه بذر ظهور میکنند درحالیکه در جوانه زنی دو قطبی مثل جو، محل ظهور ریشه چه و ساقه چه متفاوت بوده و دو منطقه متفاوت است که روبروی هم بوده و مانند دو قطب شمال و جنوب در روی بذر میباشد).

• تفاوت در نوک برگ گندم و جو: نوک برگ در گندم تیز و در جو گرد میباشد (شکل 3 ) .

• تفاوت در گوشوارک و زبانک گندم و جو: گوشوارک در جو سفید رنگ، بلند و کشیده است درحالیکه در گندم سبز کمرنگ، کوتاه و اصولاً پرزدار می باشد. همچنین زبانک در جو بلندتر و مشخصتر از گندم است (شکلهای 3 و 4 ) .

شکل -4 : تفاوت در گوشوارک و زبانک گندم و جو (گوشوارک در جو سفید رنگ و دراز و کشیده است درحالیکه در گندم سبز کمرنگ، کوتاه و اصولاً پرزدار می باشد. همچنین زبانک در جو بلندتر و مشخصتر از گندم است)

• تفاوت در رنگ مزارع گندم و جو در مرحله رشد رویشی:

  به طور کلی رنگ مزرعه جو کم رنگتر از مزارع گندم است، یعنی رنگ گیاه جو سبز کمرنگ ولی رنگ گیاه گندم سبز تیره می باشد. البته این موضوع همیشگی نیست و میزان کود ازت به کار رفته در مزارع و نوع رقم نیز بر رنگ گیاه تأثیرگذار است (شکل 5 ) .

تفاوتهای موجود در مراحل رشد زایشی گندم و جو

• تفاوت در رنگ مزارع گندم و جو در زمان سنبله دهی و گلدهی: به طور کلی رنگ مزرعه جو کم رنگتر از مزارع گندم است، یعنی رنگ گیاه جو سبز کم رنگ ولی رنگ گیاه گندم سبز تیره میباشد. البته این موضوع همیشگی نیست و میزان کود ازت به کار رفته در مزارع و نوع رقم نیز بر رنگ گیاه تأثیرگذار است (شکل 6 ) .

• تفاوت در شکل سنبله گندم و جو: اگر به سنبله های گندم و جو نگاه کنید به سادگی متوجه دانه بندی متصل گندم و دانه بندی جدا از هم جو میشوید (شکل 7 ) .

• تفاوت در شکل ریشکها در سنبله گندم و جو: ریشک در سنبله جو بسیار طویلتر از گندم است. علاوه بر این نحوه قرارگیری ریشک نیز در گندم و جو کاملاً متفاوت است. به طور کلی ریشک جو موازی با سنبله هاست ولی در گندم ریشک نسبت به سنبله کمی زاویه دار بوده و موازی با سنبله نیست (شکل 8 ) .

• تفاوت در رنگ مزارع گندم و جو در مرحله رسیدگی و برداشت: رنگ زرد سنبله های گندم طلاییتر از رنگ زرد سنبله های جو میباشد و ظاهر مزرعه جو در زمان رسیدگی زرد – سفید است درحالیکه مزرعه گندم ظاهری طلائی رنگ دارد (شکلهای 9 و 10 ) .

فرق جو و گندم در مراحل مختلف رشد